Ana bilgi kaynağımız, evrenimizin açık kaynak ansiklopedisi wikipedia, sanırız çoğumuz tarafından bilinmektedir. Her geçen gün genişleyen bu dev boyutlu bilgi hazinesinin en büyük açığı ya da zayıf noktası, girdilerinin denetlenememesi. Herhangi bir konu ile ilgili yapılan girişi daha iyi hale getirmek, ancak o konuyu gerçekten bilenlerin müdahalesi ile gerçekleşiyor. Ama burada sorun, o iyi bilen kişilerin önce yapılan girdiyi bulup, daha sonra eksikliği/yanlışlığı farkedip, sonuçta vakit ayırıp çok daha yetkin açıklamalarını yazması için gereken süreç Yani kısacası zaman ve araştırma sorunu.
Bahsettiğimiz sakıncanın güzel bir örneği, Harita kelimesinin anlamına wikipedia’dan baktığımızda en açık haliyle karşımıza çıkıyor. Siz de ne olduğunu görmek isterseniz, lütfen tarayıcınıza http://tr.wikipedia.org/wiki/Harita adresini girin. Katrşınıza şu sayfa çıkacak:
Okuduğumuzda hissetiğimiz, derin bir üzüntü oldu. Bu, biraz “Bir şey yazaymış olayım” felsefesine ve wikipedia’ya girip, başvurup yararlanacağı onca kaynak varken kendi yetersiz bilgisi ile kendi istediği tarzda teknik bir konuda yazı yazma cesaretini taşıyanlara karşı söylenecek söz bulunamamasından kaynaklanıyor. Konuya olabildiğince sorumlu bir tarzda yaklaşmak istiyoruz. Aksi takdirde, yetkin olarak tanınan bir bilgi kaynağını zor duruma düşürmek bir yana, yıllarını harita ile ilgili konulara, coğrafi veri ve bilgi sistemlerine harcamış insanlara, sektöre, kurum ve kuruluşlara karşı yapılan bu tavrı hoşgörmüş oluruz.
Eşlem terimine, Türk Dil Kurumu’na ait Büyük Sözlük’te de rastladık. Evet tanım şöyle:
“eşlem
bk. harita
BSTS / Bilgisayar Terimleri Karşılıklar Kılavuzu”
Yani, maalesef BSTS (BilgiSayar Terimleri Sözlüğü) ile ilgili arkadaşlar da bu olaya dahil olmuş. Onlar da “harita” kelimesinin bilgisayar ortamında karşılığı olarak, “eşlem” terimini kabul etmişler. Tabii ki bu durum, yıllar önce ortada bir söylenti gibi dolaşan “oturgaçlı götürgeç” benzeri ifadeleri aklımıza getirdi. Kendi kendimize “Galiba biz çok cahiliz. Çünkü hayatımızda bu kelimeyi ilk defa haritanın karşılığı olarak duyduk.” diye düşündük. Ama işin ciddi tarafı, yazanın arkasında koskocaman TDK’nın olması.
Üzülerek söyliyelim, her şey bununla sınırlı değil. Size yukarıda bahsettiğimiz wikipedia’nın harita ile ilgili sayfası, bir çok yanlışlıklarla dolu. Bakın harita tanımı şöyle idi:
Harita veya Eşlem, yeryüzünün tümünün ya da bir parçasının belirli oranlarda küçültülüp işaretleştirilerek bir düzlem üzerinde gösterimidir. Yeryüzü düzleme açılamayan kapalı bir şekil olduğundan küçültme ile birlikte harita projeksiyonları kullanılarak düzleme izdüşüm işlemi de yapılır.
Şimdi, okuyucularımıza soralım “Şu ifadelere bir yerlerde rastladınız mı?” diye:
- Eşlem
- işaretleştirilerek
- Yeryüzü düzleme açılamayan kapalı bir şekil olduğundan (ne demekse)
- harita projeksiyonları kullanılarak düzleme izdüşüm (yani izdüşüm zaten projeksiyon demek. Ama ne diyelim, neresinden tutalım?)
Tabiiki bu sadece ilk paragraf ve daha bir iki sayfa dolusu bunun benzeri ifadeler var. Yazarımız, eline kalem aldığı sırada duyduğu inanılmaz hazla (daha doğrusu klavyenin tuşlarından aldığı doğaüstü güçle), yazmış, yazmış, yazmış.
Eee, peki ne olacak derseniz, bizim fikrimiz, konuyla ilgili arkadaşların kendi çaplarında düzeltme faaliyetlerine girişmesi. Evet, yazı uzadıkça uzadı. Konuya zaman zaman değinmemiz gerekecek gibi görülüyor. Burada keselim ve wikipedia ile buraya bu yanlışlıkları girmiş olana, bize böyle bir yazı yazma fırsatı verdikleri için teşekkür edelim.
Aç Parantez: (Harita=Eşlem. Bunu düşünüp, bulanların en çok kurdukları cümle: “Abi biz adam olmayız!” [We don't be man my brother!] olmalı!)
Düşünceleriniz: